“มาดอนน่า” (Madonna) เป็นยาคุมฉุกเฉินแบบ 2 เม็ด ซึ่งมีตัวยาลีโวนอร์เจสเทรล (Levonorgestrel; LNG) อยู่เม็ดละ 0.75 มิลลิกรัม
จึงเท่ากับว่าใน 1 แผงมีตัวยารวมกันเป็น 1.5 มิลลิกรัมนั่นเองนะคะ
และยังมียาคุมฉุกเฉินแบบ 1 เม็ด ในชื่อ “มาดอนน่า วัน” (Madonna one) ซึ่งมีตัวยาลีโวนอร์เจสเทรลอยู่เม็ดละ 1.5 มิลลิกรัม
ในเอกสารกำกับยาของ “มาดอนน่า” จะแนะนำขนาดยาและวิธีการใช้ไว้ทั้งแบบดั้งเดิมและแบบใหม่ นั่นคือ…
- รับประทานยา 1 เม็ด ภายใน 24 ชั่วโมง แต่ไม่นานเกินกว่า 72 ชั่วโมง ภายหลังจากมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน หรือมีการคุมกำเนิดที่ผิดพลาด หรือสงสัยว่าผิดพลาด และต้องรับประทานซ้ำอีก 1 เม็ด หลังรับประทานเม็ดแรกไปแล้ว 12 ชั่วโมง
- รับประทานยา 2 เม็ดพร้อมกัน ให้เร็วที่สุดภายใน 72 ชั่วโมง ภายหลังจากการมีเพศสัมพันธ์
ซึ่งถ้าอ้างอิงจากแนวทางของศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค สหรัฐอเมริกา (CDC) และ องค์การอนามัยโลก (WHO) สามารถขยายเวลาที่จะใช้ยาคุมฉุกเฉินได้ถึง 120 ชั่วโมงหลังมีเพศสัมพันธ์ค่ะ แม้ประสิทธิภาพอาจลดลง โดยเฉพาะเมื่อเกิน 96 ชั่วโมงไปแล้ว แต่ก็ดีกว่าไม่ป้องกันเลย
การใช้ตามวิธีดั้งเดิม ที่ต้องแบ่งรับประทานเป็น 2 ครั้ง (Split dose regimen หรือ Two dose regimen) นอกจากจะไม่สะดวกแล้ว ก็ยังเสี่ยงที่จะลืมรับประทานครั้งที่สอง ซึ่งหากรับประทานช้าหรือไม่ครบขนาด ยาก็อาจไม่ได้ผลเท่าที่ควร
ในปัจจุบัน หลายหน่วยงาน/สมาคมวิชาชีพ จึงเห็นควรให้ตามวิธีใหม่ ที่ใช้แบบครบขนาดในครั้งเดียว (Single dose regimen หรือ One dose regimen) นั่นคือ รับประทานยาคุมฉุกเฉินชนิดตัวยาลีโวนอร์เจสเทรล ในขนาด 1.5 มิลลิกรัม เพียงครั้งเดียว และควรใช้ให้เร็วที่สุดที่ทำได้
โดยคณะอนามัยเจริญพันธุ์และสุขภาวะทางเพศ สหราชอาณาจักร (FSRH) ตั้งกรอบเวลาไว้เป็นภายใน 72 ชั่วโมงหลังมีเพศสัมพันธ์
ในขณะที่ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค สหรัฐอเมริกา (CDC) และ องค์การอนามัยโลก (WHO) ยืดหยุ่นให้ใช้ได้ภายใน 120 ชั่วโมงหลังมีเพศสัมพันธ์ แต่ยิ่งช้า ประสิทธิภาพก็ยิ่งลดลง
ดังนั้น หากคุณผู้อ่านจำเป็นจะต้องคุมกำเนิดฉุกเฉินด้วย “มาดอนน่า” สามารถใช้ตามวิธีใหม่ได้นะคะ นั่นคือ…
รับประทานทั้ง 2 เม็ดพร้อมกันในครั้งเดียว ให้เร็วที่สุดภายใน 72 ชั่วโมงหลังมีเพศสัมพันธ์ หรืออย่างช้าไม่เกิน 120 ชั่วโมงหลังมีเพศสัมพันธ์
และหากอาเจียนภายใน 2 ชั่วโมงหลังรับประทาน ยาอาจยังดูดซึมไม่สมบูรณ์ จึงควรซื้อแผงใหม่มาใช้ซ้ำอีกครั้งด้วยค่ะ
อย่างไรก็ตาม แม้ว่ายาคุมฉุกเฉินชนิดตัวยาลีโวนอร์เจสเทรลจะใช้สะดวก หาซื้อได้ง่าย และราคาไม่แพง แต่ประสิทธิภาพก็ต่ำกว่าวิธีคุมกำเนิดมาตรฐานนะคะ การนำมาใช้แทนวิธีคุมกำเนิดปกติ ทำให้เสี่ยงที่จะป้องกันไม่สำเร็จมากกว่าที่ควรเป็น
จึงควรใช้ยาคุมฉุกเฉินเฉพาะกรณีถูกข่มขืน และเมื่อใช้วิธีคุมกำเนิดปกติผิดพลาด ไม่ถูกต้อง หรือมีเหตุฉุกเฉิน เช่น ถุงยางอนามัยรั่วแตก ห่วงอนามัยหลุด ลืมฉีดหรือลืมรับประทานยาคุม
“มาดอนน่า” เป็นยาที่ผลิตภายในประเทศโดยบริษัทไบโอแลป จำกัด (Biolab co.ltd) และจัดจำหน่ายโดยบริษัทไบโอฟาร์ม เคมิคัลส์ จำกัด (Biopharm chemicals co.ltd) มีราคาประมาณ 50 – 70 บาทค่ะ
