ยาคุมฉุกเฉินแบบ 1 เม็ด ที่มีจำหน่ายในประเทศไทยในปัจจุบัน ได้แก่ เมเปิ้ล ฟอร์ท (Maple forte), แทนซี วัน (Tansy one), มาดอนน่า วัน (Madonna one), เลดี้-วัน (Lady-one), โพสต์ 1 ฟอร์ต (Post 1 forte), วีนัสวัน (Venuz one) และ โอ ดอท วัน (O dott one)
มีตัวยาลีโวนอร์เจสเทรล (Levonorgestrel; LNG) เม็ดละ 1.5 มิลลิกรัมเหมือนกันนะคะ
แม้ว่าการรับประทานยาคุมฉุกเฉินในขนาด 1.5 มิลลิกรัมครั้งเดียว อาจพบผลข้างเคียงบางอย่าง เช่น ปวดศีรษะ, คัดตึงเต้านม หรือประจำเดือนมามาก ได้มากกว่าการรับประทานในขนาด 0.75 มิลลิกรัมสองครั้ง
แต่ผลข้างเคียงโดยรวมไม่ได้แตกต่างกัน อีกทั้งยังใช้สะดวก และมีแนวโน้มที่จะให้ผลป้องกันที่ดีกว่า
ในเอกสารกำกับยา กำหนดกรอบเวลาให้ใช้ไม่เกิน 72 ชั่วโมงหลังมีเพศสัมพันธ์
และให้คำแนะนำว่า ควรใช้ภายในเวลาเท่าใดจึงจะมีประสิทธิภาพสูงสุด เช่น ทันทีหลังมีเพศสัมพันธ์ หรือ เร็วที่สุด หรือ ภายใน 12 ชั่วโมง ซึ่งแม้ข้อความที่ใช้จะไม่ตรงกัน แต่โดยหลักการแล้วก็ไม่ต่างกันค่ะ นั่นคือ ยิ่งรับประทานได้เร็วเท่าไหร่ก็ยิ่งดี
วิธีใช้ยาคุมฉุกเฉินแบบ 1 เม็ด ที่ระบุไว้ในเอกสารกำกับยา
|
เมเปิ้ล ฟอร์ท (Maple forte) |
รับประทานครั้งละ 1 เม็ด ให้เร็วที่สุดภายใน 72 ชั่วโมงหลังจากมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน หรือมีการคุมกำเนิดที่ผิดพลาดหรือสงสัยว่าผิดพลาด ถ้าอาเจียนภายใน 2 ชั่วโมงหลังจากรับประทาน อาจรับประทานยาซ้ำอีกครั้ง |
|
แทนซี วัน (Tansy one) |
รับประทานยา 1 เม็ด โดยเร็วที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ ภายใน 12 ชั่วโมง และไม่เกิน 72 ชั่วโมง ภายหลังการเพศสัมพันธ์ที่ไม่ได้มีการป้องกันการตั้งครรภ์ หากเกิดการอาเจียนภายใน 3 ชั่วโมงหลังจากรับประทานยา ควรรับประทานยาอีก 1 เม็ดทันที |
|
มาดอนน่า วัน (Madonna one) |
รับประทานครั้งละ 1 เม็ด ให้เร็วที่สุดภายใน 72 ชั่วโมงหลังจากมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน หรือมีการคุมกำเนิดที่ผิดพลาดหรือสงสัยว่าผิดพลาด ถ้าอาเจียนภายใน 2 ชั่วโมงหลังจากรับประทาน อาจรับประทานยาซ้ำอีกครั้ง |
|
โพสต์ 1 ฟอร์ต (Post 1 forte) |
รับประทานยา 1 เม็ดทันที หรือเร็วที่สุดหลังมีเพศสัมพันธ์ แต่ไม่นานเกินกว่า 72 ชั่วโมงหลังมีเพศสัมพันธ์ หากรับประทานยาแล้วเกิดอาเจียนภายใน 2 ชั่วโมง ให้รับประทานยาซ้ำ |
|
วีนัส วัน (Venuz one) |
รับประทานครั้งละ 1 เม็ด ให้เร็วที่สุดภายใน 72 ชั่วโมงหลังจากมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน หรือมีการคุมกำเนิดที่ผิดพลาดหรือสงสัยว่าผิดพลาด ถ้าอาเจียนภายใน 2 ชั่วโมงหลังจากรับประทาน อาจรับประทานยาซ้ำอีกครั้ง |
|
โอ ดอท วัน (O dott one) |
กินยา 1 เม็ด ภายใน 12 ชั่วโมง แต่ไม่นานเกินกว่า 72 ชั่วโมง ภายหลังจากมีเพศสัมพันธ์ ถ้าอาเจียนภายใน 3 ชั่วโมง หลังจากกินยา ควรกินยาใหม่อีกครั้งทันที |
การแนะนำให้รับประทานยาคุมฉุกเฉินชนิดตัวยาลีโวนอร์เจสเทรล ในขนาด 1.5 มิลลิกรัม ครั้งเดียว ภายใน 72 ชั่วโมงหลังมีเพศสัมพันธ์ เป็นไปตาม FRSH Guideline: Emergency Contraception; March 2017 (Amended July 2023). ของวิทยาลัยการดูแลสุขภาพทางเพศและการเจริญพันธุ์ สหราชอาณาจักร (CoSRH หรือชื่อเดิม FSRH)
ในขณะที่ Selected practice recommendations for contraceptive use – 4th edition; 2025. ขององค์การอนามัยโลก (WHO) และ U.S. Selected practice recommendations for contraceptive use, 2024. ของศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคแห่งชาติสหรัฐอเมริกา (CDC) ยืดหยุ่นให้ใช้ได้ หากยังไม่เกิน 120 ชั่วโมงหลังมีเพศสัมพันธ์
ดังนั้น หากจำเป็นต้องใช้ “เมเปิ้ล ฟอร์ท”, “แทนซี วัน”, “มาดอนน่า วัน”, “เลดี้-วัน”, “โพสต์ 1 ฟอร์ต”, “วีนัส วัน” หรือ “โอ ดอท วัน” ให้รับประทาน 1 เม็ดครั้งเดียว โดยใช้ให้เร็วที่สุดภายใน 72 ชั่วโมงหลังมีเพศสัมพันธ์
หรือถ้าไม่ทัน และยังไม่เกิน 120 ชั่วโมงหลังมีเพศสัมพันธ์ ก็ให้รับประทานทันทีที่ทำได้ แต่ยิ่งล่าช้าประสิทธิภาพก็ยิ่งลดลง โดยเฉพาะเมื่อมีเพศสัมพันธ์เกิน 96 ชั่วโมงไปแล้ว
และแม้ว่ายาคุมฉุกเฉินจะใช้สะดวก, หาซื้อได้ง่าย และมีราคาไม่แพง แต่ก็อย่าลืมว่า ยาคุมฉุกเฉินมีประสิทธิภาพต่ำกว่าวิธีคุมกำเนิดมาตรฐานนะคะ
ต่อให้รับประทานยาคุมฉุกเฉินทันทีหลังมีเพศสัมพันธ์ หรือจะใช้เร็วเพียงใดก็ตาม แต่ความเสี่ยงที่จะป้องกันล้มเหลวจนเกิดการตั้งครรภ์ไม่พร้อม ก็ยังสูงกว่าวิธีคุมกำเนิดมาตรฐานค่ะ
จึงไม่ควรรับประทานยาคุมฉุกเฉิน เพราะไม่อยากใส่ถุงยางอนามัย หรือไม่อยากใช้ยาคุมรายเดือน
แต่ควรใช้ในกรณีฉุกเฉิน เช่น ถูกข่มขืน หรือเมื่อเกิดความผิดพลาดจากวิธีคุมกำเนิดที่ใช้อยู่ เป็นต้นว่า ถุงยางฉีกขาด หรือลืมรับประทานยาคุมรายเดือนจนทำให้ไม่มีผลป้องกันแล้ว
